అంతరిక్షంలో సరికొత్త చరిత్ర సృష్టించిన భారత్

July 18, 2026, 6:31 PM IST CNR

అంతరిక్షంలో భారత ప్రైవేట్ రాకెట్ రికార్డు

భారత అంతరిక్ష రంగంలో ప్రైవేటు సంస్థల భాగస్వామ్యానికి చరిత్రాత్మక మైలురాయి నమోదైంది. హైదరాబాద్‌కు చెందిన ప్రముఖ స్టార్టప్ సంస్థ స్కైరూట్ ఏరోస్పేస్ ప్రతిష్టాత్మకంగా రూపొందించిన విక్రమ్-1 రాకెట్ తొలి కక్ష్య ప్రయోగం విజయవంతమైంది. మిషన్ ఆగమన్ పేరుతో చేపట్టిన ఈ చరిత్రాత్మక ప్రయోగం శనివారం (జూలై 18) ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీహరికోట సతీశ్ ధవన్ అంతరిక్ష కేంద్రం తొలి ప్రయోగ వేదిక నుంచి ఘనంగా జరిగింది. భారతదేశంలో ఒక పూర్తి స్థాయి ప్రైవేటు సంస్థ స్వదేశీ సాంకేతికతతో అభివృద్ధి చేసిన రాకెట్ భూ కక్ష్యలోకి పేలోడ్లను విజయవంతంగా తీసుకెళ్లడం ఇదే తొలిసారి కావడం విశేషం. ఈ అద్భుత ప్రయోగం దేశీయ అంతరిక్ష చరిత్రలో కొత్త అధ్యాయాన్ని లిఖించింది. ప్రైవేట్ భాగస్వామ్యంతో వాణిజ్య అంతరిక్ష మార్కెట్లో భారతదేశం మరింత దూసుకుపోవడానికి ఇది ఎంతగానో దోహదపడుతుంది.

ఉత్కంఠ రేపిన విక్రమ్ వన్ ప్రయోగం

విక్రమ్-1 రాకెట్ ప్రయోగాన్ని తొలుత నిర్ణయించిన షెడ్యూల్ ప్రకారం ఉదయం 11.30 గంటలకే నిర్వహించాలని శాస్త్రవేత్తలు నిర్ణయించారు. అయితే రాకెట్ నింగిలోకి దూసుకెళ్లడానికి సుమారు 5 నిమిషాల ముందు ఆటోమేటిక్ లాంచ్ సీక్వెన్స్ అనుకోకుండా నిలిచిపోయింది. దీంతో శాస్త్రవేత్తల్లో కాస్త ఉత్కంఠ నెలకొంది. వెంటనే రంగంలోకి దిగిన సాంకేతిక బృందాలు లోపాన్ని, క్షేత్రస్థాయి పరిస్థితిని అత్యంత క్షుణ్ణంగా పరిశీలించిన అనంతరం ప్రయోగాన్ని తిరిగి ప్రారంభించాయి. సాంకేతిక సరిదిద్దడం వల్ల నిర్ణీత సమయం కంటే సుమారు 35 నిమిషాలు ఆలస్యంగా, ఉదయం 12.05 గంటల 30 సెకన్ల సమయంలో ఈ రాకెట్ నింగిలోకి విజయవంతంగా దూసుకెళ్లింది.

నింగిలో విక్రమ్ వన్ ప్రయాణ దశలు

లిఫ్ట్‌ఆఫ్ విజయవంతంగా జరిగిన అనంతరం కేవలం 10 సెకన్లలోనే విక్రమ్-1 రాకెట్ తన ప్రధాన ప్రయోగ రక్షణ లక్ష్యాన్ని సురక్షితంగా దాటింది. రాకెట్ మొదటి దశలోని శక్తివంతమైన కలామ్-1200 ఘన ఇంధన మోటారు ఈ వాహనాన్ని వాతావరణంలోని అత్యంత దట్టమైన కింది భాగం నుంచి పైకి విజయవంతంగా తీసుకెళ్లింది. ఆ దశ పని పూర్తిగా పూర్తయిన వెంటనే మొదటి భాగం విడిపోయింది. ఆ తర్వాత వెంటనే రెండో దశకు చెందిన కలామ్-250 మోటారు నింగిలో మండటం ప్రారంభమైంది. ఆ తదుపరి ప్రక్రియలో భాగంగా పేలోడ్లను వాతావరణ తీవ్ర ఒత్తిడి, అధిక వేడి నుంచి రక్షించేందుకు అమర్చిన పేలోడ్ ఫెయిరింగ్ కూడా రాకెట్ నుండి విజయవంతంగా విడిపోయింది. ఈ దశలన్నీ అనుకున్న సమయానికి కచ్చితమైన ప్రణాళిక ప్రకారం జరగడం వల్ల రాకెట్ తదుపరి ప్రయాణం మరింత సులువైంది.

అంతరిక్షంలో త్రీడీ ప్రింటెడ్ ఇంజిన్ అద్భుతం

రాకెట్ రెండో దశ విజయవంతంగా పూర్తయిన తర్వాత కలామ్-100 మూడో ఘన ఇంధన దశ రంగంలోకి వచ్చి వాహనానికి మరింత వేగాన్ని అందించింది. 3 ఘన ఇంధన దశలు నిర్దేశించిన విధంగా కచ్చితత్వంతో పనిచేసి విడిపోయిన అనంతరం, రాకెట్ చివరి దశలోని ఆర్బిటల్ అడ్జస్ట్‌మెంట్ మాడ్యూల్ అద్భుతంగా పనిచేసింది. ఇందులో ప్రత్యేకంగా ఉపయోగించిన త్రీడీ ప్రింటెడ్ ద్రవ ఇంధన ఇంజిన్‌ను అంతరిక్షంలో అవసరాన్ని బట్టి ప్రారంభించడం, నిలిపివేయడం, తిరిగి మండించడం సాధ్యమవుతుంది. ఈ అత్యాధునిక మాడ్యూల్ రాకెట్ యొక్క తుది వేగాన్ని, ప్రయాణ దిశను పూర్తిగా సరిచేసి పేలోడ్లను నిర్దేశిత లక్ష్య కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది.

రాకెట్ సామర్థ్యం – ప్రయోగ సమయం

లిఫ్ట్‌ఆఫ్‌ జరిగిన సమయం నుంచి సుమారు 15 నిమిషాల 46 సెకన్లలోనే విక్రమ్-1 రాకెట్ తన ప్రధాన లక్ష్యాన్ని చేరుకుంది. దాదాపు 450 కిలోమీటర్ల ఎత్తులోని భూమికి సమీప కక్ష్యలోకి పేలోడ్లను ప్రవేశపెట్టడంతో మిషన్ పూర్తిగా విజయవంతమైనట్లు ఇస్రో, స్కైరూట్ సంస్థలు అధికారికంగా ప్రకటించాయి. మొత్తం ప్రయోగ ప్రక్రియ సుమారు 16 నిమిషాల్లో పూర్తవుతుందని ముందుగానే అంచనా వేయగా, దాదాపు అదే కాలవ్యవధిలో కక్ష్య ప్రవేశం పూర్తయింది. విక్రమ్-1 సుమారు 7 అంతస్తుల భవనం ఎత్తుతో, దాదాపు 20 నుంచి 22 మీటర్ల పొడవు కలిగిన 4 దశల చిన్న ఉపగ్రహ ప్రయోగ వాహనం. ఇది గరిష్ఠంగా దాదాపు 350 కిలోగ్రాముల పేలోడ్లను తీసుకెళ్లగలదు.

ప్రధాని మోదీ సందేశం – పేలోడ్లు

ఈ తొలి పరీక్షా ప్రయోగంలో మొత్తం 6 పేలోడ్లు ఉన్నాయి. వీటిలో రెండు చిన్న ఉపగ్రహాలతోపాటు భారతీయ, విదేశీ సంస్థలకు చెందిన సాంకేతిక ప్రదర్శన ప్రయోగాలు ఉన్నాయి. గ్రహా స్పేస్ కు చెందిన సోలారాస్ ఎస్-3, కాస్మోసర్వ్ స్పేస్ అంతరిక్ష రోబోటిక్ ఆర్మ్ ప్రయోగం, జర్మనీకి చెందిన డీక్యూబ్డ్ సంస్థ సాంకేతిక ప్రదర్శన, స్కైరూట్ అంతర్గత పరికరాలు ఇందులో ఉన్నాయి. ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ స్వహస్తాలతో వందేమాతరం అని రాసిన పోస్టుకార్డును కూడా విక్రమ్-1 తీసుకెళ్లింది. ప్రయోగ విజయానంతరం ప్రధాని మోదీ స్కైరూట్ వ్యవస్థాపకులను ఫోన్‌లో ప్రత్యేకంగా అభినందించి, ఈ విజయం దేశ యువతకు ఎంతో స్ఫూర్తినిస్తుందని కొనియాడారు.

చరిత్రాత్మక తేదీ – భవిష్యత్తు ప్రణాళికలు

ఈ విజయం మరో చారిత్రాత్మక సందర్భంతో ముడిపడి ఉంది. 1980 జూలై 18న శ్రీహరికోట నుంచి ఇస్రో ప్రయోగించిన ఎస్ఎల్వీ-3 రాకెట్ రోహిణి ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టింది. సరిగ్గా 46 ఏళ్ల తర్వాత అదే తేదీన భారత ప్రైవేటు సంస్థ రూపొందించిన విక్రమ్-1 కక్ష్య ప్రయోగంలో విజయం సాధించడం విశేషం. ఈ విజయంతో అమెరికా, చైనా తర్వాత ప్రైవేటు సంస్థ అభివృద్ధి చేసిన రాకెట్ ద్వారా కక్ష్య ప్రయోగ సామర్థ్యాన్ని ప్రదర్శించిన దేశంగా భారత్ నిలిచింది. ఇస్రో మౌలిక సదుపాయాల సహకారంతో జరిగిన ఈ ప్రయోగం ద్వారా వచ్చిన డేటా ఆధారంగా భవిష్యత్తులో విక్రమ్-1 రాకెట్‌ను మరింత విశ్వసనీయంగా మార్చి వాణిజ్య ప్రయోగాలకు సిద్ధం చేయనున్నారు.