ఎడిటోరియల్ఆంధ్రప్రదేశ్జాతీయ వార్తలు తెలంగాణ

యూపీఐకి రుసుముల దారి.. సామాన్యుడిపై ప్రభావమెంత? UPI Fee Debate: What the MDR Change Means for Consumers

August 7, 2026, 5:57 PM IST CNR

యూపీఐకి కొత్త మలుపు

స్కాన్ చేశారు… పిన్ నొక్కారు… చెల్లింపు పూర్తయింది. జేబులో నగదు ఉందా లేదా అన్న ఆలోచననే యూపీఐ చాలావరకు మరిచిపోయేలా చేసింది. ఇప్పుడు అదే సౌకర్యం చుట్టూ కొత్త చర్చ మొదలైంది. డిజిటల్ లావాదేవీలపై రుసుములు వసూలు చేయకుండా అడ్డుకుంటున్న చట్టపరమైన నిబంధనల్లో మార్పుకు లోక్‌సభ ఆమోదం తెలపడంతో, భవిష్యత్తులో ఎంపిక చేసిన చెల్లింపులపై మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ వసూలయ్యే మార్గం తెరుచుకుంది. అయితే ప్రశ్న ఒక్కటే… ఉచిత యూపీఐ నిజంగానే మారబోతోందా?

చట్టంలో మారింది ఏమిటి?

ఇప్పటివరకు చెల్లింపులు, సెటిల్‌మెంట్ సిస్టమ్స్ చట్టంలోని సెక్షన్ 10ఎ కొన్ని ఎలక్ట్రానిక్ లావాదేవీలపై బ్యాంకులు, సిస్టమ్ ప్రొవైడర్లు రుసుములు వసూలు చేయకుండా అడ్డుకట్ట వేసింది. తాజాగా తీసుకొచ్చిన సవరణతో నిర్ణీత డిజిటల్ లావాదేవీలకు ఛార్జీలు వసూలు చేసే అవకాశం ఏర్పడింది. దీనర్థం ప్రతి యూపీఐ చెల్లింపుపైనా వెంటనే రుసుము పడుతుందని కాదు. ఏ లావాదేవీలకు వర్తించాలి, ఎంత ఉండాలి అనే తుది విధానం ప్రభుత్వ నిర్ణయాలపై ఆధారపడి ఉండనుంది.

రోజువారీ జీవితంలో జరిగే చిన్న యూపీఐ చెల్లింపులపై తక్షణ భారం ఉండదనే సంకేతాలే ప్రస్తుతం కనిపిస్తున్నాయి. అందుబాటులో ఉన్న ప్రతిపాదనల ప్రకారం రూ.2,000లోపు చెల్లింపులకు ఎండీఆర్ మినహాయింపు కొనసాగనుంది. కూరగాయల మార్కెట్ నుంచి కిరాణా దుకాణం వరకు జరిగే చిన్న చెల్లింపులు ఈ పరిధిలోనే ఉంటాయి. వ్యక్తుల మధ్య కుటుంబ సభ్యులు, స్నేహితులకు పంపే నగదు బదిలీలకూ ఛార్జీలు వర్తించవని సమాచారం చెబుతోంది. అందువల్ల సామాన్యుడి రోజువారీ యూపీఐ వినియోగంలో తక్షణ మార్పు కనిపించకపోవచ్చు.

పెద్ద వ్యాపారాలే లక్ష్యమా?

ప్రస్తుతం చర్చలో ఉన్న విధానం ప్రధానంగా పెద్ద వ్యాపార సంస్థల వద్ద జరిగే అధిక విలువైన చెల్లింపులనే లక్ష్యంగా చేసుకునే అవకాశం కనిపిస్తోంది. అధిక వార్షిక టర్నోవర్ ఉన్న షాపింగ్ మాళ్లు, కార్పొరేట్ సూపర్ మార్కెట్లు, లగ్జరీ హోటళ్లలో రూ.2,000కు మించిన అర్హత కలిగిన లావాదేవీలపై ఎండీఆర్ అమలు చేయవచ్చనే ప్రతిపాదనలు ఉన్నాయి. రుసుము కూడా వినియోగదారుడు నేరుగా చెల్లించే విధంగా కాకుండా వ్యాపారి తన బ్యాంకు లేదా పేమెంట్ వ్యవస్థకు చెల్లించే పద్ధతిలో ఉండొచ్చని సమాచారం సూచిస్తోంది.

ఛార్జీ చిన్నదే కానీ…

చర్చల్లో వినిపిస్తున్న ఎండీఆర్ రేటు సుమారు 0.3 నుంచి 03.5 శాతం మధ్య ఉండొచ్చని సమాచారం. పైకి చూస్తే ఈ మొత్తం పెద్దది కాకపోవచ్చు. కానీ కోట్ల రూపాయల డిజిటల్ వ్యాపార చెల్లింపులు నిర్వహించే సంస్థలకు ఇది అదనపు నిర్వహణ వ్యయంగా మారుతుంది. అక్కడే అసలు చర్చ మొదలవుతోంది. వ్యాపార సంస్థలు ఆ ఖర్చును పూర్తిగా తామే భరిస్తాయా? లేక ధరల సర్దుబాటు పేరుతో కొంత భాగాన్ని వినియోగదారులపైకి మళ్లిస్తాయా? అనే ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.

ఎండీఆర్ వినియోగదారుడి ఖాతా నుంచి నేరుగా కట్ కాకపోయినా, దాని ప్రభావం పూర్తిగా కనిపించదని చెప్పలేం. పెద్ద రిటైల్ సంస్థలు తమపై పడే పేమెంట్ ఖర్చును మొత్తం నిర్వహణ వ్యయంలో కలిపి వస్తువుల ధరల్లో స్వల్ప సర్దుబాటు చేసే అవకాశం ఉందని విశ్లేషకుల అభిప్రాయం. అలాంటి పరిస్థితి వస్తే బిల్లులో ప్రత్యేకంగా యూపీఐ ఛార్జీ కనిపించకపోయినా, వస్తువు ధరలోనే దాని చిన్న భాగం కలిసిపోయే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే నేరుగా ఛార్జీ లేదన్న మాటతో వినియోగదారుడిపై ఎలాంటి ప్రభావం ఉండదని తేల్చడం తొందరపాటు అవుతుంది.

మరోవైపు డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థ ఉచితంగా కనిపించినా దాన్ని నడపడం మాత్రం ఉచితం కాదు. సర్వర్లు, సైబర్ భద్రత, మోసాల నిరోధం, సాంకేతిక అప్‌గ్రేడ్లు, నిరంతర సేవల నిర్వహణకు బ్యాంకులు, ఫిన్‌టెక్ సంస్థలు భారీగా ఖర్చు చేయాల్సి ఉంటుంది. ఈ వ్యవస్థ దీర్ఘకాలికంగా నిలవాలంటే సేవా సంస్థలకు స్థిరమైన ఆదాయ మార్గం అవసరమనే వాదన ప్రభుత్వ నిర్ణయం వెనుక కనిపిస్తోంది. ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ కూడా ఎండీఆర్ ద్వారా వచ్చే ఆదాయం మౌలిక వసతులు, భద్రత, ఆవిష్కరణలకు ఉపయోగపడుతుందని పేర్కొన్నారు.

ఉచితం తెచ్చిన విప్లవం

యూపీఐ విజయంలో అతి పెద్ద బలం దాని సౌలభ్యం మాత్రమే కాదు… చిన్న మొత్తానికీ చెల్లింపు చేయగలిగే ఉచిత వ్యవస్థ కావడమే. టీ కొట్టు నుంచి షాపింగ్ మాల్ వరకు ఒకే క్యూఆర్ కోడ్ సంస్కృతి ఏర్పడింది. అందుబాటులో ఉన్న అంతర్జాతీయ అంచనాల ప్రకారం ప్రపంచ రియల్ టైమ్ డిజిటల్ చెల్లింపుల్లో భారత్ అత్యంత కీలక వాటాను కలిగి ఉంది. దేశంలో రోజూ కోట్ల సంఖ్యలో యూపీఐ లావాదేవీలు జరుగుతున్నాయంటే దానికి ప్రజల విశ్వాసం, సులభ వినియోగం ప్రధాన కారణాలు. ఈ సమీకరణంలో ఛార్జీ అనే పదం ప్రవేశించడం సహజంగానే చర్చనీయాంశంగా మారుతోంది.

ప్రపంచానికి వెళ్లిన యూపీఐ

భారత్‌లో రూపుదిద్దుకున్న యూపీఐ ఇప్పుడు దేశ సరిహద్దులను దాటి పలు దేశాల్లో వినియోగంలోకి వచ్చింది. సింగపూర్, యూఏఈ, ఫ్రాన్స్, నేపాల్, భూటాన్, శ్రీలంక, మారిషస్ వంటి దేశాల్లో వివిధ రూపాల్లో యూపీఐ సేవలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. అయితే విదేశాల్లో జరిగే చెల్లింపులు దేశీయ లావాదేవీల మాదిరిగా పూర్తిగా ఉచితం కావు. కరెన్సీ మార్పిడి, ఫారెక్స్ మార్కప్, ప్రాసెసింగ్ వంటి ఖర్చులు అక్కడ ఇప్పటికే ఉన్నాయి. అయినా మొత్తం యూపీఐ పరిమాణంలో అంతర్జాతీయ లావాదేవీల వాటా చాలా స్వల్పమేనని అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం సూచిస్తోంది.

ఆదాయం ఎంత రావచ్చు?

దేశంలో జరిగే యూపీఐ లావాదేవీల మొత్తం విలువ అపారమైనది. అందులో పెద్ద వ్యాపార చెల్లింపులపై మాత్రమే ప్రతిపాదిత ఎండీఆర్ అమలైతే కూడా బ్యాంకులు, పేమెంట్ వ్యవస్థలకు గణనీయమైన ఆదాయం వచ్చే అవకాశం ఉందని అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి. అందుబాటులో ఉన్న లెక్కల ప్రకారం అర్హత కలిగిన పెద్ద వ్యాపార లావాదేవీలపై ప్రతిపాదిత రేట్లు అమలైతే రోజువారీగా కోట్ల రూపాయల ఆదాయం రావచ్చు. అయితే ఇవి అధికారిక తుది వసూళ్ల లెక్కలు కావు. ప్రతిపాదిత వాటాలు, రేట్ల ఆధారంగా చేసిన అంచనాలుగానే చూడాల్సి ఉంటుంది.

వివాదానికి రాజకీయ కోణం

ఈ చట్ట సవరణకు రాజకీయ విమర్శలు కూడా మొదలయ్యాయి. డిజిటల్ చెల్లింపుల రంగంలో విదేశీ సంస్థలకు అవకాశాలు కల్పించే దిశగా ప్రభుత్వం వెళుతోందని ప్రతిపక్ష కాంగ్రెస్ ఆరోపించింది. భవిష్యత్తులో ఎండీఆర్ పరిధి మరింత విస్తరించవచ్చనే ఆందోళనను కూడా ఆ పార్టీ వ్యక్తం చేసింది. అయితే ప్రస్తుతం అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ఆధారంగా ఆ ఆరోపణలను నిర్ధారిత వాస్తవంగా చెప్పడానికి ఆధారం లేదు. ఇది రాజకీయ వాదనగానే చూడాలి. అసలు విధానం ఎలా అమలవుతుంది, ఎవరికెంత రుసుము వర్తిస్తుంది అన్నదే చివరకు ఈ విమర్శల బలాన్ని నిర్ణయిస్తుంది.

ఉచిత యూపీఐ ముగిసిందా?

ప్రస్తుతం చెప్పగలిగేది ఒక్కటే… ప్రతి యూపీఐ లావాదేవీకి ఛార్జీ పడే దశకు దేశం చేరిందని చెప్పడం సరైంది కాదు. చిన్న లావాదేవీలు, వ్యక్తిగత బదిలీలను ఛార్జీల నుంచి బయట ఉంచే దిశలోనే ప్రతిపాదనలు కనిపిస్తున్నాయి. అదే సమయంలో పెద్ద వ్యాపార లావాదేవీలపై ఎండీఆర్‌కు చట్టపరమైన మార్గం తెరుచుకోవడం మాత్రం యూపీఐ ఆర్థిక నమూనాలో కీలక మార్పుకు సంకేతం. తుది నోటిఫికేషన్‌లో పరిమితులు, రేట్లు, మినహాయింపులు ఎలా ఉంటాయన్నదే అసలు విషయం. అప్పటివరకు సామాన్యుడికి ప్రశ్న మాత్రం అలాగే ఉంటుంది… ఉచిత యూపీఐ ఎంతవరకు ఉచితంగానే ఉంటుంది?