నింగిలోకి భారత కొత్త కన్ను.. జీఎస్ఎల్వీ మిషన్‌పై ఎందుకింత ఆసక్తి? ISRO GSLV F17 Mission: India Gets a New Eye in the Sky with EOS 05 Satellite
36 వేల కిలోమీటర్ల ఎత్తు నుంచి భారత్‌ను దాదాపు నిరంతరం గమనించే కొత్త కన్ను తెరుచుకోబోతోందా? శ్రీహరికోట నుంచి నింగిలోకి దూసుకెళ్లబోయే జీఎస్ఎల్వీ-ఎఫ్17 ప్రయోగం ఇప్పుడు సాధారణ రాకెట్ మిషన్‌గా కాకుండా, భారత భూ పరిశీలన సామర్థ్యాన్ని మరో స్థాయికి తీసుకెళ్లే కీలక అడుగుగా మారింది. సెప్టెంబర్ 4 తెల్లవారుజామున 2 గంటల 55 నిమిషాలకు సతీష్ ధవన్ స్పేస్ సెంటర్‌లోని రెండో ప్రయోగ వేదిక నుంచి ఈ రాకెట్ ఈవోఎస్-05 ఉపగ్రహాన్ని మోసుకుని అంతరిక్షంలోకి బయలుదేరనుంది. ఇది జీఎస్ఎల్వీ సిరీస్‌లో 19వ ప్రయోగం.
అంతరిక్షంలో భారత్‌కు తెరుచుకోనున్న కొత్త కన్ను
ఈ మిషన్‌పై ఇంత ఆసక్తి ఎందుకు? కారణం రాకెట్ కంటే అది మోసుకెళ్తున్న ఉపగ్రహంలోనే ఎక్కువగా ఉంది. ఈవోఎస్-05ను ఇస్రో తన తొలి జియోసింక్రోనస్ కక్ష్య ఇమేజింగ్ ఉపగ్రహంగా పేర్కొంటోంది. సాధారణంగా అనేక భూ పరిశీలన ఉపగ్రహాలు భూమికి దగ్గర కక్ష్యల్లో తిరుగుతూ ఒక ప్రాంతం మీదుగా వెళ్లినప్పుడు మాత్రమే చిత్రాలను అందిస్తాయి. కానీ జియోసింక్రోనస్ కక్ష్యలో పనిచేసే ఉపగ్రహం విస్తారమైన ప్రాంతాన్ని చాలా తరచుగా పరిశీలించే అవకాశం కల్పిస్తుంది. అందుకే ఈవోఎస్-05ను కేవలం మరో కెమెరా ఉన్న శాటిలైట్‌గా కాకుండా, అంతరిక్షం నుంచి దేశ పరిస్థితులను నిరంతరం గమనించే కొత్త వ్యవస్థగా చూడాల్సి వస్తోంది.
అయితే రాకెట్ నుంచి విడిపోయిన వెంటనే ఈవోఎస్-05 నేరుగా 36 వేల కిలోమీటర్ల ఎత్తులో స్థిరపడదు. జీఎస్ఎల్వీ-ఎఫ్17 ముందుగా దానిని సబ్ జియోసింక్రోనస్ ట్రాన్స్‌ఫర్ ఆర్బిట్‌లో ప్రవేశపెడుతుంది. అక్కడి నుంచి ఉపగ్రహంలోని స్వంత ప్రొపల్షన్ వ్యవస్థ సహాయంతో తుది కక్ష్యను చేరాల్సి ఉంటుంది. అంటే ప్రయోగం విజయవంతమవడం తొలి మెట్టు మాత్రమే.. ఆ తర్వాత కక్ష్య పెంపు, ఉపగ్రహ స్థిరీకరణ, పేలోడ్ల యాక్టివేషన్ వంటి దశలు కూడా అంతే కీలకం.
విపత్తుల నుంచి సరిహద్దుల వరకు అంతరిక్ష పర్యవేక్షణ
ఈవోఎస్-05ను ప్రత్యేకంగా నిలబెడుతున్న మరో అంశం దాని ఇమేజింగ్ సామర్థ్యం. ఇందులో రెండు మల్టీస్పెక్ట్రల్ ఇమేజర్లు ఉన్నాయి. సాధారణంగా మన కంటికి కనిపించే రంగులతో మాత్రమే కాకుండా, వేర్వేరు స్పెక్ట్రల్ బ్యాండ్లలో భూమి నుంచి ప్రతిబింబించే సంకేతాలను విశ్లేషించడం ద్వారా నేల, నీరు, వృక్ష సంపద, వ్యవసాయ భూములు, పర్యావరణ మార్పులు వంటి అంశాలపై మరింత ఉపయోగకరమైన సమాచారాన్ని పొందవచ్చు. ఈ కారణంగానే ఈ ఉపగ్రహాన్ని విపత్తుల పర్యవేక్షణ నుంచి వ్యవసాయ అంచనాల వరకు అనేక రంగాలకు ఉపయోగపడగల వేదికగా చూస్తున్నారు.
విఫలమైన గత మిషన్‌కు ఇప్పుడు విజయ పరీక్ష
ఈవోఎస్-05లో పొందుపరిచిన పేలోడ్లు, దాని జియోసింక్రోనస్ ఇమేజింగ్ సామర్థ్యం కలిపి దీనిని అత్యాధునిక ఎర్త్ అబ్జర్వేషన్ స్పేస్‌క్రాఫ్ట్‌గా నిలబెడుతున్నాయి. జియోసింక్రోనస్ కక్ష్య నుంచి పనిచేసే భారత తొలి ఇమేజింగ్ శాటిలైట్‌గా ఇది ప్రత్యేక గుర్తింపును సొంతం చేసుకోనుంది. ఈ ప్రయోగానికి మరో నేపథ్యం కూడా ఉంది. ఇదే తరహా జియోసింక్రోనస్ ఇమేజింగ్ లక్ష్యంతో 2021లో ప్రయోగించిన ఈవోఎస్-03 మిషన్ విజయవంతం కాలేదు. అందువల్ల ఈవోఎస్-05 విజయవంతమైతే అది ఒక కొత్త ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలోకి చేర్చడమే కాదు, ఎన్నాళ్లుగానో ఎదురుచూస్తున్న జియోసింక్రోనస్ ఇమేజింగ్ సామర్థ్యాన్ని భారత్ చేతికి అందించే మిషన్‌గా నిలుస్తుంది.
జీఎస్ఎల్వీ-ఎఫ్17కూ ఈ సందర్భంలో ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. జియోసింక్రోనస్ లేదా ట్రాన్స్‌ఫర్ కక్ష్యలకు ఉపగ్రహాలను తీసుకెళ్లే భారత స్వదేశీ సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేయడంలో జీఎస్ఎల్వీ కుటుంబం కీలక పాత్ర పోషిస్తోంది. ఈ ప్రయోగంలో 4 మీటర్ల వ్యాసం కలిగిన కాంపోజిట్ ఓజైవ్ పేలోడ్ ఫెయిరింగ్‌ను ఉపయోగిస్తున్నారు. రాకెట్, ఉపగ్రహం, కక్ష్య మార్పు వ్యవస్థ.. ఈ మూడు సమన్వయం కావాల్సిన మిషన్ కావడంతో ప్రతి దశపై శాస్త్రవేత్తల దృష్టి కేంద్రీకృతమైంది.
అంతరిక్షంలో ఈ కొత్త కన్ను తెరుచుకుంటే దాని ప్రయోజనం ప్రయోగ కేంద్రానికి మాత్రమే పరిమితం కాదు. విపత్తులు సంభవించినప్పుడు ప్రభావిత ప్రాంతాలను వేగంగా గమనించడం, వరదల వ్యాప్తిని అంచనా వేయడం, పంటల పరిస్థితిని పరిశీలించడం, అడవులు-జలవనరుల్లో మార్పులను గుర్తించడం, పెద్ద భూభాగాలపై తిరిగి తిరిగి సమాచారం సేకరించడం వంటి అనేక అవసరాలకు ఇది తోడ్పడగలదు. అదే సమయంలో సరిహద్దులు, వ్యూహాత్మక ప్రాంతాలపై తరచూ చిత్రాలను అందించే సామర్థ్యం జాతీయ భద్రత పరంగా కూడా ఈ మిషన్‌కు అదనపు ప్రాధాన్యం తెచ్చింది.
ఈ మిషన్‌తో ఇస్రో తన ప్రయోగాల వేగాన్నీ మళ్లీ పెంచాలని చూస్తోంది. ప్రస్తుత 2026–27 ఆర్థిక సంవత్సరంలో కనీసం ఏడు ప్రయోగాలను పూర్తి చేయాలన్న లక్ష్యాన్ని ఇస్రో ఛైర్మన్ నారాయణన్ ఇప్పటికే వెల్లడించారు. రెండు ఉపగ్రహాలు పూర్తిగా సిద్ధంగా ఉండగా మరికొన్ని తుది సమీకరణ దశల్లో ఉన్నాయని కూడా ఆయన చెప్పారు. అంటే జీఎస్ఎల్వీ-ఎఫ్17 ఒక్క ప్రయోగమే కాదు.. రాబోయే నెలల్లో వరుస మిషన్లకు ఇది ప్రారంభ సంకేతంగా మారనుంది.
సెప్టెంబర్ 2న ప్రయోగానికి ముందు ఇస్రో ఛైర్మన్ నారాయణన్ తిరుమల, సూళ్లూరుపేటలో ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహించడం కూడా ఈ మిషన్ చుట్టూ ఉన్న ఉత్కంఠను మరింత పెంచింది. రాకెట్, ఉపగ్రహ నమూనాలతో స్వామి, అమ్మవార్లను దర్శనం చేసుకుని ప్రయోగ విజయాన్ని ఆకాంక్షించారు. సాంకేతిక ఏర్పాట్లు చివరి దశకు చేరుకున్న నేపథ్యంలో ఇప్పుడు శాస్త్రవేత్తల దృష్టి కౌంట్‌డౌన్‌పై, దేశ ప్రజల దృష్టి శ్రీహరికోట ఆకాశంపై నిలిచింది. ఇస్రోకు ఇప్పుడు కావాల్సింది కేవలం లిఫ్ట్ ఆఫ్ సక్సెస్ అనే ప్రకటన మాత్రమే కాదు. రాకెట్ నిర్ణీత కక్ష్యలో ఉపగ్రహాన్ని విడిచిపెట్టాలి. ఈవోఎస్-05 తన తుది జియోసింక్రోనస్ స్థానం చేరాలి. పేలోడ్లు ఆరోగ్యంగా పనిచేయాలి. ఆ తర్వాతే 36 వేల కిలోమీటర్ల ఎత్తు నుంచి భారత్‌కు నిరంతరం సమాచారాన్ని అందించే ఆ కొత్త కన్ను నిజంగా తెరుచుకున్నట్లవుతుంది.
అందుకే సెప్టెంబర్ 4 తెల్లవారుజామున శ్రీహరికోట నుంచి ఎగరబోయేది ఒక్క జీఎస్ఎల్వీ-ఎఫ్17 మాత్రమే కాదు. ఎన్నేళ్లుగా భారత్ ఎదురుచూస్తున్న జియోసింక్రోనస్ భూ పరిశీలన సామర్థ్యంపై ఉన్న ఆశలు కూడా దానితోపాటే నింగిలోకి వెళ్లనున్నాయి. కౌంట్‌డౌన్ సున్నాకు చేరిన క్షణం నుంచి దేశం వినాలనుకునే మాట ఒక్కటే.. ప్రయోగం విజయవంతం.. 36 వేల కిలోమీటర్ల ఎత్తులో భారత్‌కు కొత్త అంతరిక్ష కన్ను తెరుచుకుంది.
తాజా వార్తలు
ఓటు భద్రతపై ఈసీనెట్ రగిలించిన కొత్త చర్చ | ECINet Row Puts Voter Rights and Accountability in Focus
September 27, 2026, 5:18 PM IST
తెలంగాణలో రాజ్యాంగం.. బెంగాల్‌లో కమలం ఎత్తు మారిందా? BJP’s Contrasting Political Strategies in Telangana and West Bengal
September 20, 2026, 4:56 PM IST
వర్షం తగ్గింది.. రైతు చుట్టూ రాజకీయ వేడి మరింత పెరిగింది | Jagan Questions Andhra Pradesh Government Over Drought Relief
September 18, 2026, 2:25 PM IST
స్కాన్ అలవాటైంది.. ఇప్పుడు సామాన్యుడి జేబుకే కొత్త భారమా? | UPI MDR Row Raises Concerns Over Indirect Consumer Burden
September 16, 2026, 3:24 PM IST
వార్డు వార్నింగ్.. భక్తి వైభవం చెప్పిన ప్రత్యేక సంచిక | Rajasthan Civic Verdict and Ganesh Festivities in Focus
September 15, 2026, 4:00 PM IST
డీఎస్సీ నుంచి యూసీసీ దాకా రాజకీయ వేడి | From DSC Row to UCC: Political Heat Intensifies
September 14, 2026, 5:16 PM IST
పవన్ వ్యూహం నుంచి విజన్ దాకా.. రాజకీయ పల్స్Political Pulse: Pawan’s Strategy, Botsa’s Attack and Vision Debate
September 13, 2026, 5:28 PM ISTబకాయిల నుంచి బ్రిక్స్ దాకా.. పాలనలో కొత్త లెక్కలు | From Welfare Dues to BRICS: New Political and Governance Equations
September 12, 2026, 10:19 PM IST